Genootschap voor de Joodse Wetenschap in Nederland
Plaats Crescas, Kastelenstraat 80, Amsterdam-Buitenveldert
Tijd 10.30 uur (zaal open vanaf 10.00 uur)

zondag 17 maart 2013

Joden in Polen. Belangenbehartiging van Israël door de Nederlandse ambassade te Warschau 1967-1987

Dr. Alexander Heldring

Naar aanleiding van de Zesdaagse Oorlog in het Midden-Oosten in juni 1967 verbrak de Sovjet-Unie de diplomatieke betrekkingen met Israël. Het communistische Polen volgde dit voorbeeld en de Israëlische regering vroeg daarop aan Nederland of diens ambassades te Moskou en Warschau de Israëlische belangen mochten behartigen. Ongeveer twintig jaar heeft deze belangenbehartiging geduurd.

In 1986 was Polen het eerste Oostblokland om geleidelijk aan de diplomatieke betrekkingen te herstellen. Heldring heeft als jong attaché op de Nederlandse ambassade te Warschau de beginjaren van de belangenbehartiging meegemaakt. Deze hield onder andere in het verstrekken van Israëlische inreisvisa aan Poolse joden die Polen wilden verlaten. Hij heeft met tal van deze emigranten gesprekken gevoerd en is nu bezig over zijn ervaringen een boek te schrijven.

In de context van de Pools-Joodse relaties door de eeuwen heen, met de nadruk op de situatie van de Poolse joden vlak voor, tijdens en kort na de Holocaust beschrijft Heldring de praktische kanten van de belangenbehartiging en de bijzondere problemen die daarmee gepaard gingen, zoals de wens van sommige Poolse joden om – in weerwil van een Israëlisch visum – niet naar Israël, maar naar een ander land te emigreren..

Hij besteedt speciale aandacht aan de machinaties van het communistische regime te Warschau om de weinige Pools-Joodse overlevenden van de Holocaust het leven zuur te maken, officieel ter bestrijding van het zionisme, hetgeen vooral in de nadagen van de studentenonlusten van 1968 een eufemisme was voor regelrecht antisemitisme. Tot slot staat Heldring stil bij de huidige situatie van de joden in Polen, ook in het licht van de normalisering van de betrekkingen tussen Warschau en Jeruzalem.

Dr. Alexander Heldring (Amsterdam, 1939) is afgestudeerd in de Vrije Studierichting aan de Rijksuniversiteit Leiden, met als hoofdvakken volkenrecht en internationale betrekkingen. Na zijn studie werkte hij een jaar bij het toenmalige Oost-West Instituut in Den Haag en volgde daarna een opleiding voor ambtenaar buitenlandse dienst bij het ministerie van Buitenlandse Zaken. Hij diende als diplomaat op elf verschillende posten in het buitenland, waaronder Brussel, Praag, Paramaribo, Genève en Tokio. Zijn laatste functie was ambassadeur te Accra, Ghana. Eind 2004 ging hij met pensioen.

In november 2010 promoveerde Heldring tot Doctor in de Letteren aan de Rijksuniversiteit Groningen met het proefschrift Het Saramacca project, een plan van joodse kolonisatie in Suriname 1946-1956. Over dat laatste onderwerp hield Heldring al een presentatie voor het GvdJW in maart 2006.

Na afloop van de lezing vindt de jaarlijkse Algemene Ledenvergadering plaats. De agenda en bijlagen zijn met de convocatie meegestuurd. Het bestuur hoopt op een grote ledenopkomst.