Genootschap voor de Joodse Wetenschap in Nederland
ONLINE (zie e-mail) 10.30 uur (graag ruim op tijd inloggen)
NB Niet-leden gelieven zich bij Crescas aan te melden!

zondag 15 mei 2022

Een briljante tijdverspilling?

Irene Zwiep

Nee, Spinoza had op zijn zachtst gezegd geen zin om een Hebreeuwse grammatica te schrijven. Om te beginnen zag hij er geen mogelijkheid toe. De Hebreeuwse Bijbel was wat hem betreft een onbetrouwbare, door generaties theologen gecorrumpeerde tekst. Solide kennis van de taal van de Hebreeërs was daar met geen mogelijkheid uit af te leiden. Maar ook de noodzaak zag hij niet. Ware kennis verkreeg je immers niet via de taal, en het Woord van God drong ook in andere talen dan het Hebreeuws wel tot het hart van de gelovige door. Niet doen dus.

En toch is hij gezwicht, ergens na 1670. Het resultaat is een met zichtbare tegenzin geschreven inventaris van het Hebreeuws, die zich met niets laat vergelijken. De auteur bezwoer zijn lezers met regelmaat dat ze zijn definities vast absurdum zouden vinden. En toch, onder de streep blijkt Spinoza’s analyse helemaal zo gek nog niet.

In deze lezing gaan we deze briljante tijdverspilling eens wat nader bekijken: wie was het publiek van deze ‘on-grammatica’? Hoe zouden Spinoza’s collega-Hebraïsten haar gelezen hebben? Kon Spinoza eigenlijk wel genoeg Hebreeuws? Was het boek wel af? Hoe paste het werk in zijn filosofische project? En wat weet je nu precies als je het Compendium Grammatices Linguae Hebreae helemaal hebt doorgeworsteld?

foto vanIrene Zwiep

Irene Zwiep (1962) is sinds 1997 als hoogleraar Hebreeuws en Joodse studies verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Haar onderzoek concentreert zich op de Joodse cultuurgeschiedenis vanaf de Middeleeuwen. De nadruk ligt daarbij enerzijds op de Joodse taalfilosofie, anderzijds op de Joodse verlichting, moderniseringsprocessen, en Joodse denkers in het Europa van de negentiende eeuw. Ze is mederedacteur van de wetenschappelijke tijdschriften Studia Rosenthaliana, Zutot – Perspectives on Jewish Culture en Jewish Quarterly Review. Daarnaast vervult ze verschillende academische bestuursfuncties in binnen- en buitenland.