Genootschap voor de Joodse Wetenschap in Nederland
Tijd 10.30 uur (zaal open vanaf 10.15 uur)
NB Niet-leden gelieven zich bij Crescas aan te melden!

zondag 12 maart 2023

Asjkenazische en Sefardische Joden in het Amsterdam van de 17e eeuw

Jessica Roitman

De Sefardische gemeente Amsterdam was in de 17e eeuw toonaangevend in de westelijke diaspora. Gedurende de 17e eeuw was het de moedergemeenschap voor de rest van de Sefardische nederzettingen in plaatsen als Hamburg, Londen en Bordeaux. Maar tegen het midden van de 18e eeuw groeide de gemeenschap niet meer en nam zelfs af – een stagnatie die in meer of mindere mate werd weerspiegeld door de andere West-Sefardische gemeenschappen. Geleerden zien verschillende oorzaken van deze daling. De belangrijkste zijn de economische achteruitgang van Nederland in het algemeen en de Sefardische migratie naar andere, economisch meer levensvatbare plaatsen, waaronder de Nieuwe Wereld.

Hoewel deze factoren heel duidelijk een rol speelden, ziet hoogleraar Joodse studies Jessica Roitman nog twee andere oorzaken voor de neergang van de Sefardiem in Nederland in de 18e eeuw.

In de Sefardische gemeenschap in Nederland was sprake van assimilatie met de Asjkenazische gemeenschap, vooral onder de lagere en middenklasse. Het aantal huwelijken tussen Sefardiem en Asjkenaziem groeide in de tweede helft van de 18e eeuw snel, en de kinderen van deze verbintenissen werden bijna altijd opgevoed in de Asjkenazische tradities. Hierdoor vervaagden de grenzen tussen de twee gemeenschappen en ontstond er een soort overkoepelende Nederlandse Joodsheid die voortbouwde op de mystiek van de Sefardiem maar verankerd in Asjkenazische rituelen en tradities.

foto vanJessica Roitman

Jessica Roitman is hoogleraar Joodse Studies aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Ze promoveerde in de Joodse geschiedenis aan de Universiteit Leiden. Haar eerste boek gaat over interculturele handel en de sefardische gemeenschap van Amsterdam begin 17e eeuw. Vervolgens heeft ze gewerkt aan de geschiedenis van joden in de Atlantische wereld, Caribische jodendom, de geschiedenis van het (Nederlandse) kolonialisme in het Caribisch gebied, slavernij, vrije mensen van kleur en de intersectie van ras, religie en kolonialisme in de Amerika’s. Haar huidige onderzoek gaat over de interactie van ‘minderheids’-groepen met elkaar in koloniale gebieden.

Jaap Sajetlezing